MU KARERE KA RUBAVU HABEREYE UBUKANGURAMBAGA KU MITANGIRE YA SERIVISI Z’UBUTAKA

Kuva tariki 21-27 Ugushyingo 2023 ku bufatanye n’akarere ka Rubavu habaye igikorwa cy’ubukangurambaga bugamije gukemura ibibazo bitandukanye bishingiye ku butaka.

Ni igikorwa cyari kigamije kwegera abaturage mu mirenge iwabo bagasobanurirwa  serivisi Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Ubutaka (NLA) gitanga, amategeko azigenga ndetse bagafashwa kwandikisha ubutaka bwabo ku batarabwandikishije ndetse bakanakemurirwa ibibazo bishingiye ku butaka.

Muri ubwo bukangurambaga kandi wari umwanya mwiza wo kumenyekanisha igishushanyombonera gishya cy’imicungire n’imikoreshereze y’ubutaka cy’akarere, gufasha abaturage kucyumva ndetse no kugishyira mu bikorwa.

Tuyisenge Jean Claude, Umubitsi w’Inyandikompamo z’Ubutaka mu Intara y’Iburengerazuba akaba ari we wari uhagariye icyo gikorwa yagize ati “Mu gutegura gahunda ya kino cyumweru Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Ubutaka cyifuzaga kwegera abaturage tukamenya ibibazo by’ubutaka bafite muri serivisi z’ubutaka zitandukanye kugirango tubishakire ibisubizo tudategeje ko umuturage ari we uzajya akora urugendo atugana ngo atugezeho ikibazo afite”.

Rutagengwa Alexis, Umuyobozi w’Ishami rishinzwe Imikoreshereze y’ubutaka no Gutunganya Amakarita agaruka ku gishushanyombonera cy’akarere ka Rubavu yavuze ko “iyo urebye aho igihugu kiva, aho Rubavu igeze uyu munsi ndetse n’aho ishaka kujya, iki gishyushanyombonera cy’akarere ka Rubavu giha umurongo uko twakoresha ubutaka neza; muri aka karere 47% by’ubutaka hagenewe ubuhinzi, hari kandi ahagenewe ubucuruzi, amashyamba, inganda, ubukerarugendo, ibikorwa rusange ndetse n’imiturire, ibyo byose bikaba byarateguriwe ubutaka n’aho bigomba gukorerwa”, akaba yarasabye abantu bose bakoresha ubutaka muri ako karere kubaha igishushanyombonera ko kugishyira mu bikorwa.

Bimwe mu bibazo bikomeye byagaragajwe na benshi mu baturage harimo ikibazo cy’abaturage bagiye bagura n’abantu bakaba batagihari baragiye mu gihugu cy’abaturanyi cya RDC ugasanga hari imbogamizi y’uko bagiye batabakoreye ihererekanya, ikibazo cy’imbibi, ikibazo cy’abaturage bafite ubutaka bukora ku mpaka w’u Rwanda na Congo, ikibazo cy’ubutaka butabaruwe, ndetse n’ikibazo cy’igishushanyombonera bamwe mu baturage bamwe bavuga ko cyanyuranyije n’imyumvire yabo cyangwa ko hashyizwe ibikorwa binyuranye n’ibyari bisanzwe bihakorerwa. Hagiye kandi hagaragara n’ibibazo bito bito bjyanye n’imitangire ya serivisi z’ubutaka.

Umuyobozi w’akarere w’umusigire bwana Nzabonimpa Deogratias yashimye ubuyobozi bw’Ikigo bwateguye iki gikorwa, agaragaza ko cyari gikenewe cyane kuko byinshi mu bibazo bakira biba bishingiye ku makimbirane aturuka ku butaka, ati “muziye igihe kandi turizera ko kuba mwahisemo akarere kacu nibura hari ikintu kigaragara muzasiga mukoze, nkaba mbijeje ubufatanye bwose muzakenera kugirango ibibazo by’abaturage bikemuke n’ubwo byose bitakemuka mu cyumweru kimwe ariko nibura ibikomeye cyangwa se ibimaze iminsi bizabonerwe ibisubizo”.

Emmanuel Mugisha ni Umuturage wo mu murenge wa Bugeshi yavuze ko “twishimiye kuba inzego zitandukanye zafashe umwanya zikadufasha gukemura ibibazo tumaranye igihe, byaba byiza badutekerejeho kenshi kuko umukozi umwe wo ku murenge atadufasha nk’uko bikwiye kubera ubwinshi bw’abamugana”.

Byinshi mu bibazo byabajijwe byabonewe ibisubizo ndetse abaturage bakagaragaza kunyurwa n’ibisubizo bahawe; naho ibibazo bitasubijwe harimo ibigomba kwigwaho n’inzego zitandukanye zikabifataho umwanzuro abaturage bakazahabwa ibisubizo mu gihe cya vuba.

Iki gikorwa cy’ubukangurambaga kikaba cyarabereye mu mirenge yose uko ari 12 igize akarere ka Rubavu, abitabiriye bakaba baranyuzwe n’ibisobanuro ndetse n’ibisubizo bahawe, bikaba byaranagaragaye ko iki gikorwa cyatanze umusaruro ushimishije nk’uko byagaragajwe n’abatangaga serivisi nyuma y’uko icyo gikorwa gisojwe. Igikorwa cy’ubukangurambaga kika ari ngarukagihembwe kikazajya kibera mu karere kazajya kaba katoranyijwe.

Back